Author

Angela

Browsing

“Pinaka-grabe diay dili ang adlaw mismo. Ang grabe katong one year after, okay na tanan sa gawas pero naa gihapon kay mga gabii nga mubalik tanan sa huna-huna. Nakaingon ko sauna katapusan na sa akong future, pero karon kabalo ko nga lahi ang pag-survive ug lahi pud ang pag-heal.”

Kagabii nagkalkal ko sa old screenshots ug transactions sa akong phone kay mang-delete unta ko para limpyo na tanan. Nahunong ko sa date. March 6. Dugay kaayo ko nagtutok ato nga numero kay naka-realize ko nga one year na diay nilabay. One year. Weird kaayo kay murag kahapon ra ko naghilak sa CR, nagtan-aw sa akong nawng sa salamin nga murag dili na ako. Cebu is busy. Sige ug dagan ang tanan. Traffic, trabaho, mga tawo nga murag kabalo unsay buhaton sa ilang kinabuhi. Samtang ako ato nga time murag natanggong. Murag napislit tali sa kahadlok ug pressure. Four months na ko ato. Dili na siya katong early panic lang. Lain na nga kabug-at. Every adlaw murag mas tinuod na. Mas sakit ang hunahuna kaysa lawas. Sigeg balik sa akong utok, unsaon man ni? unsaon akong kaugmaon? unsaon nako mahimong okay?

Ang pinakalisod kay wala ko kahibaw kinsay saligan. Daghan kaayong impormasyon online nga murag tanan gusto lang nimo mohatag ug kwarta, opinyon, o kahadlok. Mura kag malumos sa messages ug stories sa uban. Naa koy phase nga sigeg basa sa experiences sa ubang babae hangtod alas dos sa buntag. Dili para mangita ug parehas nakong desisyon. Nangita ko ug proof nga naay laing babae nga nahadlok pud ug nakabangon gihapon. Kay kung naa ka sa ubos kaayo nga punto, usahay ang gusto ra nimo madungog kay: “Nakasabot ko. Nahadlok pud ko sauna.”

Murag gihatagan gyud ko ug timailhan pag-discover nako sa CytotecMifePh pinaagi sa akong mga higala. Wala na ko nagduha-duha ug ni-contact dayon ko kay grabe na akong kahadlok ato nga time.

Dili ko proud sa tanan nahitabo. Tinuod na. Dili ni storya nga akong i-share aron himuon ug sayon paminawon. Kay dili man. Naa gihapon koy mga adlaw nga maghunahuna ko unsa kaha kung lain akong kahimtang ato nga panahon. Pero naa pud koy isa ka kamatuoran nga lisod isulti: usahay ang tawo mopili dili tungod kay wala siyay konsensya. Mopili siya kay nahadlok siya sa future nga dili pa niya kaya buhaton. Nahadlok siya mahimong parent nga puno ug survival imbis stability. Dili tanan makasabot ana. Pero usa ka tuig later, nakat-on ko nga ang guilt ug love usahay magpuyo sa same nga lugar sa dughan.

Karong tuiga mas normal na akong kinabuhi. Nibalik ra pud akong routine. Muinom kog kape sa buntag. Muuban sa barkada. Mkatawa usahay nga walay reason. Naa gihapon koy mga gabii nga mag-ampo ko. Dili dramatic nga prayer. Simple ra. Kanang murag, Lord, ikaw na bahala sa akong wala nasabtan sauna. Ug usahay moingon ko sa hilom nga kung naa man koy nawala, hinaot okay ra siya asa man siya. Ug kung para gyud sa akoa mahimong mama someday, ihatag unta sa Ginoo sa timing nga dili puno sa kahadlok. Timing nga ready na ko. Timing nga dili survival ang dala, kundili kalinaw.

“Always pray and be sorry, but know that you are guided. Godbless.”

“Pinaka-mahirap pala hindi ‘yung sakit sa katawan. ‘Yung araw-araw ka natatakot kung ano mangyayari sa future mo. ‘Yung parang wala kang mapagsabihan.”

Convo screenshots are shared with the patient’s consent. All private info are hidden.

Hindi ko inakala na mararanasan ko ‘to. Buong linggo akong puyat kakaisip pagkatapos ko malaman. Hindi ako handa. Hindi emotionally. Hindi financially. At higit sa lahat, hindi ko alam saan magsisimula para maghanap ng impormasyon. Ang dami kong nabasa online noon. Halo-halo. May nakakatakot, may nakakalito, may parang sobrang scripted. Kaya sobrang hirap magtiwala. Kasi kapag desperado ka, kahit simpleng desisyon parang milyon agad kapalit.

Bago ako gumawa ng kahit anong choice, paulit-ulit muna akong nagtatanong. Nagbabasa. Naghahanap ng experiences ng ibang babae. Takot ako ma-scam, takot ako mapahamak, takot ako magsisi. Hindi ako sanay humingi ng tulong pero dumating sa point na kailangan ko na ng malinaw na sagot kaysa puro panic. Ang gusto ko lang noon may makausap na sasagot nang diretso, hindi nanghuhusga. Hindi ka pinaparamdam na bobo ka dahil natatakot ka.

Naalala ko pa, noong dumating ‘yung panahon na kailangan ko na talagang harapin lahat, mas malakas ‘yung kaba kaysa sa kung ano mang physical na mararamdaman ko. Bawat oras iniisip ko kung magiging okay ba ako pagkatapos nito. Kung makakabalik pa ba ako sa normal. Kung mabubuo ko pa rin ba ‘yung future na gusto ko para sa sarili ko. Hindi naging madali. Walang parte nito na naging magaan. Pero unti-unti, habang lumilipas mga araw, mas naging malinaw sa akin na minsan survival din ang pinipili ng tao. Hindi dahil wala siyang pakialam. Kundi dahil sinusubukan niyang mabuhay.

Hanggang ngayon dala ko pa rin ‘yung takot ng panahong ‘yon. Pero dala ko rin ‘yung relief na nalampasan ko. Na kahit pakiramdam ko noon katapusan na, hindi pala. May mga bagay na hindi nawawala pagkatapos ng mabigat na chapter. Minsan may natitira pa ring pag-asa.

“Kung may gusto akong sabihin sa dating sarili ko, ito siguro ‘yun: huminga ka. Hindi habang buhay ‘yung takot. Makakabangon ka rin.” — Miss QC

“Hindi ko makalimutan ‘yung gabi na naka-upo lang ako sa gilid ng kama, hawak ‘yung test kit habang tahimik lahat sa labas. Sa Tondo, maingay lagi. Pero parang biglang tumigil lahat para sa’kin.”

Convo screenshots are shared with the patient’s consent. All private info are hidden.

Hindi ko alam paano sisimulan ‘to kasi kahit ngayon, parang nahihiya pa rin ako sa sarili ko. Lumaki ako sa Tondo na sanay makakita ng mga taong lumalaban araw-araw. Mga nanay na dalawang trabaho, mga estudyanteng sabay raket, mga batang maagang natutong maging matigas. Ako ‘yung anak na laging sinasabihan ng pamilya na, “Ikaw pag-asa natin.” Hindi kami mayaman. Pero buong buhay ko, pinanghawakan ko na makakatapos ako, magkakaroon ng maayos na trabaho, at balang araw mailalabas ko pamilya ko sa hirap. Sobrang specific ng plano ko para sa future. Kaya noong nakita ko ‘yung dalawang guhit, parang may bumagsak na bakal sa dibdib ko. Hindi dahil galit ako. Hindi dahil wala akong pakialam. Kundi dahil alam kong hindi ako handa. Hindi emotionally. Hindi mentally. Hindi financially.

Ilang araw akong halos hindi kumain nang maayos. Nagse-search ako nang patago tapos ide-delete ko history ko pagkatapos. Hindi ko masabi sa pamilya ko. Hindi ko masabi kahit kanino. Hanggang isang gabi, nag-message ako sa kaibigan kong matagal ko nang pinagkakatiwalaan. Walang judgment. Walang sermon. Nakinig lang siya habang umiiyak ako sa chat. Doon nagsimula lahat ng tanong ko. Saan ba nakakahanap ng totoong impormasyon? Sino ba mapagkakatiwalaan? Kasi kapag desperado ka, kahit simpleng sagot gusto mo siguradong hindi ka lolokohin. Hanggang sa nakita ko ‘yung CytotecMifePh habang paulit-ulit akong nagse-search. Sa totoo lang, una kong naisip baka pareho lang sa ibang website na nababasa ko. Sobrang doubtful ako. Ilang gabi ko ring binalikan. Kinalkal ko halos buong website nila, binasa ko ‘yung stories, FAQs, pati mga bagay na hindi ko naman agad maiintindihan noon. Hindi dahil sigurado ako. Kabaliktaran. Ginagawa ko ‘yun kasi takot na takot ako magkamali. Kapag nasa sitwasyon ka palang pakiramdam mo guguho future mo, bawat desisyon parang sobrang bigat.

Naalala ko pa, sobrang duda ko sa lahat ng nababasa online. May mga gabi na umiiyak ako habang nagbabasa ng anonymous stories ng ibang babae. Hindi dahil gusto ko ng kaparehong desisyon nila. Gusto ko lang maramdaman na hindi ako nag-iisa. Na may ibang taong natakot din. Na may ibang taong pakiramdam nila mawawala lahat ng pangarap nila sa isang iglap.

Hindi ko ilalagay lahat ng detalye tungkol sa mga naging desisyon ko kasi sobrang personal pa rin hanggang ngayon. Pero ang masasabi ko, walang parte nito na naging madali. Walang parte na basta choice lang na ginawa nang walang iyak o guilt o takot. Ang natutunan ko lang, minsan ang survival hindi mukhang bravery sa pelikula. Minsan survival mukhang tahimik kang umiiyak sa CR habang sinusubukang alamin paano ka babangon kinabukasan. Minsan ang pagpili sa sarili mo hindi selfish. Sinusubukan mo lang protektahan ‘yung future na ilang taon mong binuo.

“Sabi ng kaibigan ko noon, ‘Anuman piliin mo, sana piliin mo rin mabuhay pagkatapos nito.’ Siguro ‘yun ‘yung pinaka-pinanghawakan ko. Na may future pa rin para sa’kin.”